Wat is het?
Iedereen voelt zich wel eens somber als reactie op een teleurstelling of verlies. Dat is normaal en gaat vanzelf weer over. Je zou dan kunnen spreken van depressieve klachten. Maar als een sombere stemming weken aanhoudt en je nergens meer zin in hebt, als je er bovendien veel last van hebt en het je dagelijkse bezigheden verstoort, dan spreken we van een depressie. Depressie is een aandoening die veel voorkomt. Het is niet iets om je voor te schamen of om je schuldig over te voelen.

Er zijn ook bijzondere vormen van depressie
– winterdepressie, waarbij je in de herfst depressief wordt en in de lente weer helemaal opknapt. Als dit gedurende twee jaar zo is, spreekt men van een winterdepressie.
– postnatale depressie, waarbij een vrouw na een bevalling depressief wordt.
– dysthymie, depressieve klachten die ten minste twee jaar lang blijven bestaan.
Bij ouderen heeft een depressie vaker een ernstig beloop.
Ernstige depressie begint doorgaans na een ingrijpende gebeurtenis (scheiding, werkloosheid, verlies). Bij meer dan de helft van de gevallen komt de depressie terug. Het risico op suïcide neemt toe met de mate van depressie. Suïcidegedachten en -pogingen komen vaak voor. Bij mannen is het risico op overlijden door suïcide groter dan bij vrouwen.

Hoe vaak komt het voor?
Een depressieve stoornis is een veelvoorkomende ziekte en treft ongeveer 4 à 5% van de bevolking. Er is een verband tussen erfelijke factoren en persoonlijkheidskenmerken, en het ontstaan van depressie, met vaak psychosociale stress als uitlokkende factor.

Hoe kun je het herkennen?
Een depressie kan zich op verschillende manieren uiten. Je hebt ten minste een van volgende verschijnselen:

- Je hebt last van somberheid en lusteloosheid gedurende het grootste deel van de dag.
– Je hebt veel minder belangstelling voor dingen die je anders wel interesseren.
Daarnaast kun je bij een depressie ook andere klachten hebben:
– Je kunt je minder goed concentreren, bijvoorbeeld bij het lezen of televisiekijken.
– Het nemen van beslissingen kost meer moeite, ook al gaat het om iets heel eenvoudigs.
– Je voelt je traag en moe, of juist rusteloos en snel geïrriteerd.
– Je voelt je schuldig of overbodig en nutteloos.
– Je slaapt slecht of juist overmatig veel.
– Het eten smaakt niet meer of je eet juist extra veel, waardoor je afvalt of bijkomt.
– Het kan zijn dat je het leven als een grote last ervaart en soms zelfs naar de dood verlangt.
Houden veel van dit soort klachten gedurende langere tijd aan, dan wijst dat op een depressie. Dit kan je hinderen in je dagelijks leven, in je bezigheden thuis, in je vrije tijd of op je werk.
Vaak herken je de depressieve stemming niet zelf en kun je het lijden niet benoemen als depressie. Het overlopen van de mogelijke symptomen is vaak verhelderend.
Depressieve mensen spreken meestal trager en geven traag en kort antwoorden op vragen, ze zien er neerslachtig uit, zijn traag en stijf.
Bij psychotische depressie is het realiteitsgevoel vaak verstoord en meestal onrealistisch pessimistisch. Mensen zijn dan sprakeloos, geïsoleerd en zien er onverzorgd uit.

Wat kan je arts doen?
Bij lichte en matige depressies kunnen leefstijladviezen, zoals voldoende beweging, verlichting brengen. De behandelingsopties bij ernstige depressie zijn psychotherapie en antidepressiva of een combinatie van beide.

Als de arts je een antidepressivum voorschrijft, zal hij na twee weken nagaan of je het middel goed verdraagt. Na zes weken controleert hij of het goed werkt. Is dat het geval, dan krijg je het advies hier minstens zes maanden mee door te gaan. Daarna evalueert hij of je het middel geleidelijk kunt stoppen. Opgelet: stop de antidepressiva nooit plots.
Iemand met terugkerende periodes van matige of meer ernstige depressie krijgt soms een jarenlange onderhoudsbehandeling met antidepressiva, gecombineerd met therapie. Bij zeer ernstige depressie en onvoldoende effect van de medicatie of bij psychotische depressie kan in sommige gevallen ECT (elektroconvulsietherapie) worden overwogen.
Lichttherapie kan helpen bij winterdepressie.

Indien je arts twijfelt aan de diagnose, bij moeilijkheden met de behandeling (o.a. onvoldoende effect), bij risico op suïcide of in geval van lange arbeidsongeschiktheid, word je doorverwezen naar een psychiater. Soms zal hij je onmiddellijk doorverwijzen of in zeer ernstige situaties, bij suïcidaliteit bijvoorbeeld of wanneer je niet langer voor jezelf kunt zorgen, in een ziekenhuis laten opnemen.

In geval van ernstige depressie is een goede en nauwgezette opvolging door de arts heel belangrijk.

Wat kun je zelf doen?

Praten
Vaak helpt het om erover te praten, op consultatie maar ook met familie of vrienden. Leg hen uit wat depressie betekent. Je gaat misschien negatief over jezelf denken. Teleurstelling, verdriet en woede kunnen dat negatieve gevoel versterken. Bespreek je gevoelens. Het verwerken van dergelijke emoties vraagt tijd.

Haalbare doelen
Stel jezelf geen te hoge eisen, bijvoorbeeld dat je snel moet herstellen of normaal je werk moet kunnen doen. Je kunt je in het begin het best richten op de eenvoudige, praktische taken van het dagelijks leven. Stel haalbare doelen.

Regelmaat
Probeer regelmaat in je leven te houden door op vaste (normale) tijden naar bed te gaan en op te staan, en op vaste tijdstippen te eten.

Alcohol en drugs
Drink geen alcohol en gebruik geen drugs. Dit is belangrijk om het herstel te bevorderen.

Afleiding
Zoek afleiding in activiteiten die je prettig of ontspannend vindt. Blijf niet alleen maar thuis zitten. Buitenlucht en bewegen geven je al snel een beter gevoel.

Bewegen en sporten
Zorg regelmatig voor lichaamsbeweging zoals fietsen, wandelen, lopen of andere sporten. Drie keer per week een halfuur lopen of trainen, helpt al om je minder depressief te voelen. Kies een sport die je leuk vindt. Door regelmatig te bewegen ga je je fitter voelen. In geval van slaapstoornissen helpt regelmatige lichaamsbeweging je om weer een goede nachtrust te hebben.

Werken
Probeer als het kan te blijven werken, al zijn het bijvoorbeeld maar twee halve dagen in de week. Bespreek het eventueel met je bedrijfsarts.

Bronnen
www.ebmpracticenet.be
www.fitinjehoofd.be
www.geestelijkgezondvlaanderen.be/depressie
www.thuisarts.nl
www.domusmedica.be