Wanneer met medicatie starten?
De aanpak van depressie hangt af van de vorm. Men onderscheidt er drie: lichte, matige of ernstige depressie. Mensen met een lichte of matige depressie hebben geen baat bij antidepressiva, tenzij ze in het verleden al een ernstige depressie hebben doorgemaakt. Pas vanaf een ernstige vorm van depressie (al dan niet veroorzaakt door een fysieke aandoening of langdurig rouwproces) worden doorgaans antidepressiva voorgeschreven.

De doeltreffendheid van antidepressiva is afhankelijk van de andere gelijktijdige behandeling (psychotherapie). Psychotherapie en antidepressiva worden best gecombineerd. Ziet de persoon met depressie deze aanpak niet zitten, dan krijgt psychotherapie de voorkeur. Psychotherapie is even doeltreffend als antidepressiva op korte termijn, en zelfs doeltreffender op lange termijn. Daarom worden antidepressiva beter niet alleen voorgeschreven.
Vaak is bij aanvang van de behandeling met antidepressiva kortdurend (af te bouwen na 4 weken) een angstremmer (bvb. benzodiazepine) nodig om de meest intense angst te verlichten. Benzodiazepinen alleen hebben geen antidepressief effect.
Sint-janskruid is niet werkzaam bij ernstige depressie, mogelijk wel bij lichte of matige depressie.

Hoe lang behandelen?
De bedoeling van medicatie is de symptomen van depressie te doen verdwijnen. Tweederde van de mensen met ernstige depressie reageert er goed op. Bij bijna de helft verdwijnen de symptomen zelfs volledig.
Het is pas na twee weken dat men kan beoordelen of iemand baat heeft bij de gestarte medicatie. Treedt er geen verbetering op, dan wordt de dosis meestal vehoogd of schakelt men over op een ander soort antidepressivum. Het kan tot 6 weken duren voor je het effect echt merkt. Van zodra de depressie onder controle is, neemt men de medicatie aan dezelfde dosis nog gedurende 6 à 9 maanden verder. De dosering gebeurt individueel: een te kleine dosis heeft geen effect, terwijl een te grote dosis niet meer effect geeft, maar wel meer bijwerkingen.
Men bouwt de medicatie geleidelijk af en houdt tegelijkertijd de mogelijke symptomen van terugkerende depressie in het oog.
Als iemand eerder al een depressie doormaakte, en toen goed op de medicatie reageerde, kan een onderhoudsbehandeling, zelfs gedurende enkele jaren, nodig zijn. Dit is zeker het geval na meerdere depressies.

Welke medicatie?
Antidepressiva
Er zijn 3 grote groepen antidepressiva: de tricyclische antidepressiva (TCA), de selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s) en de selectieve reversibele MAO-A-remmers.
De tricyclische antidepressiva zijn al lange tijd op de markt. Hiermee gebeurde heel wat onderzoek en is er veel praktische ervaring opgedaan. Ze kunnen worden toegediend in een enkele dosis elke avond. Bijwerkingen zijn droge mond, obstipatie, urineretentie (niet kunnen plassen), gewichtstoename, sufheid en bloeddrukval bij rechtstaan uit zittende of liggende houding.
De selectieve SSRI’s zijn even doeltreffend als de tricyclische antidepressiva. Ze zijn meestal eerste keuze, omdat ze gemakkelijk te gebruiken zijn, weinig bijwerkingen hebben (vooral bij ouderen) en relatief onschadelijk zijn. Een groot probleem bij ouderen is immers dat ze geneesmiddelen niet zo goed verdragen. Daarom worden tricyclische antidepressiva bij hen alleen voorgeschreven als er geen alternatief voorhanden is. SSRI’s zijn niet sedatief (slaapverwekkend). Bijgevolg kan bij aanvang van de behandeling een slaapmiddel nodig zijn. Het is belangrijk om deze medicatie voor een zo kort mogelijke periode te gebruiken. Een effect wordt gezien 2 tot 3 weken na start van de behandeling. SSRI’s veroorzaken minder bijwerkingen dan tricyclische geneesmiddelen. De meest voorkomende zijn misselijkheid, verlies aan eetlust, diarree, slaapstoornissen, nervositeit, rusteloosheid en angst.
MAO-remmers zijn geen eerste keuze bij depressie, vooral omwille van hun ongewenste effecten. Bij het omschakelen naar dit soort antidepressivum is het nodig om een zogenaamde ‘wash-outperiode’ van 2 à 5 weken in te lassen om de nawerking van de huidige medicatie teniet te doen.
Naast deze 3 grote groepen bestaan er nog andere antidepressiva zoals mirtazapine, mianserine en trazodon, maar die zijn eerder voorbehouden voor een depressie die gepaard gaat met slaapstoornissen of angst.

Natuurlijke geneesmiddelen
Sint-janskruid wordt gebruikt bij milde tot matig ernstige depressie. We weten echter weinig over de doeltreffendheid van het extract, zeker bij ernstige depressie, en evenmin over de veiligheid ervan op lange termijn en de te gebruiken dosissen. Sint-janskruid kan de werkzaamheid van gelijktijdig gebruikte geneesmiddelen verminderen (o.a. anticonceptiepil, sommige antibiotica en antistollingsmiddelen). Vraag dus altijd raad aan je arts.

Wat te doen voor je met medicatie start?
Vraag steeds raad aan je arts voordat je een geneesmiddel tegen depressie inneemt. Soms mag het niet gecombineerd worden met medicatie die je al gebruikt. Vaak is een aanpassing van de dosis nodig bij mensen met een lever- of nierziekte. Ook personen met epilepsie gaan altijd eerst te rade bij hun arts omdat sommige geneesmiddelen meer aanvallen kunnen uitlokken.

Bronnen
www.ebmpracticenet.be
www.bcfi.be
www.domusmedica.be
www.kce.fgov.be