Wat is het?
Vertigo is een ander woord voor draaiduizeligheid. Het woord zegt het zelf: bij draaiduizeligheid zie je alles om je heen draaien. Je kunt ook het gevoel hebben dat je zelf ronddraait terwijl je toch stil ligt of zit. Draaiduizeligheid wordt veroorzaakt door een verstoring van het evenwichtsorgaan. Dit is een klein kwetsbaar orgaantje binnenin het oor. Als dat niet goed werkt, krijgen je hersenen verkeerde informatie doorgestuurd over de positie van je lichaam ten opzichte van je omgeving.

Draaiduizeligheid kan verschillende oorzaken hebben. Je evenwichtsorgaan kan ontstoken zijn, of de buisjes van het evenwichtsorgaan verstopt. Het kan ook zijn dat er te veel vloeistof in de buisjes van het evenwichtsorgaan zit, of dat de bloedtoevoer naar het evenwichtsorgaan verstoord is.
Draaiduizeligheid is ook een belangrijk symptoom bij BPPD (benigne paroxismale positieduizeligheid), neuritis vestibularis (ontsteking van de evenwichtszenuw) en de ziekte van Ménière. Ook spanning in de nek, paniekaanvallen (hyperventilatie) of het verouderingsproces (veranderingen ter hoogte van hersenen, ogen, evenwichtsorganen) kunnen klachten van vertigo geven. Medicatiegebruik (of misbruik) kan eveneens aan de basis liggen van draaiduizeligheid.

Hoe kun je het herkennen?
Wat je precies merkt bij de draaiduizeligheid, kan variëren:

- Komt de draaiduizeligheid in aanvallen wanneer je het hoofd beweegt? Begint de duizeligheidsaanval vaak in de ochtend of ‘s nachts? Neemt de duizeligheid toe als je achteruit leunt vanuit een zittende positie of wanneer je draait in bed? Deze draaiduizeligheid wordt veroorzaakt door een nieuwe houding, en verdwijnt doorgaans na ongeveer een minuut wanneer het hoofd stil wordt gehouden. Dit beeld past bij benigne paroxismale positieduizeligheid (BPPD). Een aanval van BPPD duurt hooguit enkele minuten.
– Is de draaiduizeligheid snel opgekomen? Heb je naast de duizeligheid last van bleekheid, misselijkheid en braken? Dat beeld past eerder bij neuritis vestibularis. Hierbij valt plots een van de evenwichtsorganen uit. Hoe dat komt, weten we niet. Het zou te maken kunnen hebben met luchtweginfecties (verkoudheid). Tijdens zo’n aanval kun je niet veel anders dan met gesloten ogen in bed liggen.
– Heb je aanvallen van heftige, zeer hinderlijke draaiduizeligheid die enkele uren aanhouden? Dit kan passen bij de ziekte van Ménière. Tijdens de aanval hoor je minder en heb je last van oorsuizen of een vol gevoel in de oren. Je kunt ook misselijk zijn en braken. De aanvallen duren 2 tot 5 uur. Daarna kun je nog enkele dagen lichtere klachten ervaren. Vaak is dat een gevoel van druk in de oren.

Vertigo kan ook gepaard gaan met andere aandoeningen of processen:
– Hyperventilatie met (paniek)vertigo treft meestal jongere mensen.
– Vertigo van cervicale oorsprong: hierbij is het gevoel van beweging en positie in hals en nek aangetast. Dit is een gevolg van spierspanning of van het cervicale syndroom, met vaak strakke nek- en schouderspieren.
– Vertigo die verband houdt met het verouderingsproces ontwikkelt zich vaak als gevolg van een combinatie van verschillende factoren, zoals verzwakking van de zintuiglijke waarneming, doorbloeding, controle van de bloeddruk en medicatie.
– Vertigo kan het gevolg zijn van medicatie (bloeddrukverlagers, antiparkinsongeneesmiddelen, antidepressiva, anti-epileptica, slaap- en kalmeermidddelen) en alcohol. Chronisch alcoholgebruik leidt tot schade aan de kleine hersenen, die in belangrijke mate verantwoordelijk zijn voor het evenwicht.
– In geval van een TIA (kortdurende beroerte) is er naast vertigo ook sprake van andere symptomen zoals dubbelzien, moeilijk spreken, verlamming van de ledematen,…
– Acousticus neurinoma (brughoektumor) is een goedaardige tumor van de gehoor- en evenwichtszenuw. Het belangrijkste symptoom is een geleidelijk toenemende slechthorendheid aan een oor. Tinnitus (oorsuizen) kan eveneens voorkomen, alsook een onzekere tred, maar over het algemeen is er geen sprake van draaiduizeligheid.
– De eerste symptomen van multiple sclerose (MS) zijn soms een gevoel van duizeligheid en een onzekere tred. Andere neurologische bevindingen leiden tot de diagnose.
– In geval van hoge bloeddruk is de duizeligheid het ergst ‘s ochtends en na een maaltijd. Hartritmestoornissen kunnen gepaard gaan met aanvallen van duizeligheid (niet-draaiend) en flauwvallen (syncope). Vertigo kan ook samengaan met fysieke inspanningen.

Hoe vaak komt het voor?
Per 1000 consultaties per jaar krijgt de huisarts 27 keer de klacht duizeligheid te horen. Vrouwen hebben hier tweemaal zo vaak last van dan mannen. Er is een duidelijke toename met de leeftijd. Bij 36% van de gevallen kan de arts geen precieze diagnose stellen. Dit is vooral het geval bij ouderen. Bij 16% is de diagnose een van de syndromen die gepaard gaan met draaiduizeligheid. De drie meest voorkomende zijn benigne paroxismale positieduizeligheid (BPPD), neuritis vestibularis en de ziekte van Ménière.

Een beroerte, hartritmestoornissen of een andere hartziekte zijn minder vaak verantwoordelijk voor de duizeligheid. Een hersentumor als oorzaak van duizeligheid komt in de huisartspraktijk zelden voor.

Hoe stelt je arts de diagnose vast?
Je arts zal je vragen stellen over de duizeligheid: Is er een verband tussen de draaiduizeligheid en specifieke situaties zoals verandering van houding, het hoofd draaien, fysieke inspanning? Hoe lang duurt de draaiduizeligheid? Welke medicatie neem je? Jouw antwoorden op deze vragen zullen je arts helpen om duidelijkheid te scheppen over de aard van de vertigo.

Daarna zal de arts je onderzoeken: bloeddruk meten, naar je hart luisteren, je trommelvliezen nakijken en een neurologisch onderzoek doen. Hij zal ook naar je nek kijken.
Afhankelijk hiervan kan de arts nog andere onderzoeken uitvoeren of je doorsturen naar een neus-keel-oorarts, neuroloog of cardioloog.

Wat kun je zelf doen?
Heb je voor de eerste keer last van draaiduizeligheid, probeer dan gewoon door te gaan met wat je aan het doen bent.

Verder zijn de adviezen afhankelijk van de oorzaak:
– Bij benigne paroxismale positieduizeligheid kun je oefeningen doen die de duizeligheid sneller doen verdwijnen. Ga met gesloten ogen op de rand van je bed (in het midden) zitten, en ga op je zij liggen. Kom overeind als de duizeligheid voorbij is en ga dan op je andere zij liggen. Herhaal dit tot de duizeligheid verdwijnt. Doe deze oefening 5 keer per dag. Deze oefeningen lokken duizeligheid uit, waardoor je ze in het begin moeilijk kunt volhouden.
– De duizeligheid bij neuritis vestibularis en de ziekte van Ménière is vaak zo heftig dat bedrust in eerste instantie de enige mogelijkheid is. Zodra de duizeligheid vermindert, kun je proberen je dagelijkse bezigheden weer op te nemen.

Wat kan je arts doen?
De behandeling is afhankelijk van de oorzaak van de draaiduizeligheid:

- Acute duizeligheid met braken kan behandeld worden met medicijnen tegen misselijkheid en braken.
– Bij de ziekte van Menière wordt bètahistine voorgeschreven.
– In geval van nekklachten kunnen kinesitherapie en oefeningen helpen.
– Gaan paniekaanvallen gepaard met duizeligheid, dan kan een behandeling met antidepressiva of benzodiazepines soelaas bieden.
– Bij terugkerende duizeligheid is het belangrijk om de controle over het evenwicht te verbeteren met training. Want een slecht evenwicht leidt tot beperkte mobiliteit en dat verslechtert dan weer verder het evenwicht.

Bronnen
www.ebmpracticenet.be
www.thuisarts.nl