Wat is het?
Nieren zijn boonvormige organen en filteren het bloed. Ze zorgen ervoor dat afvalstoffen uit het bloed met de urine worden afgevoerd. De nieren zorgen er ook voor dat de hoeveelheid vocht in het lichaam op het juiste peil blijft. We spreken van nierschade als de nier het bloed niet goed meer filtert. Bij nierschade zitten er eiwitten in de urine en te veel afvalstoffen in het bloed.

Personen met diabetes hebben een hoger risico op nierschade. Zij hebben immers te hoge suikerwaarden, en dat tast de bloedvaten van de nieren aan. Ook roken, hoge bloeddruk, een hoog cholesterolgehalte en overgewicht beschadigen de bloedvaten van de nieren.
Beginnende nierschade geeft meestal geen klachten. In de urine en het bloed zijn er wel al afwijkingen te zien. Aanwezigheid van eiwitten in de urine (proteïnurie) is meestal het eerste teken van beginnende nierschade. Als je diabetes hebt, krijg je ook sneller last van andere aandoeningen van de urinewegen zoals blaasontstekingen, urineverlies en nierbekkenontstekingen. 

Hoe vaak komt het voor?
Diabetes type 1
Ongeveer 1 op 4 personen die lijden aan diabetes type 1 zal na 15 jaar eiwitten in de urine hebben. Bij ongeveer de helft van hen zal dit uiteindelijk leiden tot aantasting van de nieren. Als de bloeddruk en het suikergehalte goed onder controle zijn, kunnen bij een groot deel van de personen met diabetes type 1 de eiwitten in de urine weer verdwijnen en is er minder kans op aantasting van de nieren.

Diabetes type 2
Bij ongeveer 20% van de personen bij wie diabetes type 2 wordt vastgesteld, zijn eiwitten in de urine aanwezig; tien jaar na de diagnosestelling is dit gestegen tot 30%. Net zoals bij diabetes type 1, kun je door een goede bloeddruk- en suikercontrole de eiwitten in de urine doen verdwijnen en hiermee de kans op nierschade sterk verminderen. 

Hoe stelt je arts de aandoening vast?
Je arts zal jaarlijks nakijken of je eiwitten in de urine hebt. Hiervoor moet je ’s ochtends onmiddellijk na het ontwaken je eerste urine opvangen in een potje. Dat zal dan in het laboratorium worden onderzocht. Als er eiwitten in de urine worden vastgesteld, zal je arts vragen een tweede urinestaal binnen te brengen voor controle. Een urineweginfectie, fysieke inspanning, koorts of verminderde pompfunctie van het hart kunnen valse resultaten veroorzaken. Hij zal ook jaarlijks een bloedafname doen om de werking van de nieren te controleren.

Wat kun je zelf doen?
Gezonde voeding en veel lichaamsbeweging helpen om overgewicht tegen te gaan en de bloeddruk, cholesterol- en suikergehalte laag te houden. Daardoor verklein je de kans op nierschade en hart- en vaatziekten.
Stop met roken. Dit is heel belangrijk, want roken veroorzaakt ernstige beschadiging van de bloedvaten en van de filterwerking van uw nieren.
Zorg voor voldoende lichaamsbeweging (ten minste vijf dagen per week een halfuur per dag actief bewegen).
Probeer gezond en gevarieerd te eten (met dagelijks groenten en fruit, en niet te veel vet of zout).
Probeer een paar kilo af te vallen als je te veel weegt.
Een diëtist kan eventueel helpen om een aangepast dieet samen te stellen. Bij gevorderde nierschade is het belangrijk om de hoeveelheid eiwitten in de voeding te verminderen. Dit gebeurt steeds onder begeleiding van een dietist.

Wat kan je arts doen?
Een goede controle van de suiker is belangrijk. Je arts zal zo nodig je diabetesmedicatie aanpassen. Metformine moet worden vermeden als de nieren te slecht werken. In dat geval is het beter over te schakelen op insuline-inspuitingen.
De bloeddruk mag maximum 130/80 mmHg bedragen. Als je bloeddruk te hoog is, zal je arts je bloeddrukmedicatie aanpassen. Zelfs bij een normale bloeddruk start men met een bepaald type bloeddrukmedicatie (ACE-remmers). Van deze medicatie is bekend dat ze een gunstig effect heeft op de eiwitten in de urine.
Wanneer de hoeveelheid eiwitten in de urine te sterk toeneemt, of wanneer de bloedwaarden wijzen op een verminderde nierwerking, zal je huisarts je doorverwijzen naar de nierspecialist (nefroloog).

Bronnen
www.ebmpracticenet.be
www.thuisarts.nl
www.domusmedica.be